Bir zamanlar, yemyeşil ağaçlarla çevrili geniş bir ormanda çalışkan ve meraklı bir fare yaşarmış. Bu fare, diğer hayvanlar gibi gününü yalnızca yiyecek arayarak geçirmezmiş. Karşılaştığı her şeyi dikkatle inceler, yeni şeyler öğrenmeye çalışırmış. Ormandaki hayvanlar onun bu özelliğini çok sever ve ona akıl danışırlarmış.
Bir gün fare, ormanın daha önce hiç gitmediği bir köşesinde dolaşırken eski bir meşe ağacının altında küçük, ahşap bir kutu bulmuş. Kutunun üzeri ince işlemelerle süslüymüş. Ancak kutunun kapağında parlak bir kilit varmış. Fare kutuyu görünce çok heyecanlanmış. Kendi kendine, “Bu kutunun içinde kim bilir ne vardır?” demiş.
Merakına yenik düşen fare, kutuyu açmaya çalışmış. Önce iki ön ayağıyla kapağı çekmiş. Sonra bütün gücünü kullanarak itmiş. Ancak kilit hiç kıpırdamamış. Fare bir süre uğraştıktan sonra yorulmuş. Tam o sırada oradan geçen tavşan onu görmüş. Tavşan, “Neden bu kadar uğraşıyorsun?” diye sormuş. Fare, “Bu kutunun içinde bir ödül olduğunu hissediyorum. Ama açamıyorum.” demiş. Tavşan gülümsemiş ve “Ben olsam daha güçlü birini çağırırdım.” demiş.
Fare tavşanın sözünü dinleyerek ayıyı çağırmış. Güçlü ayı kutuyu eline almış. Kapağı zorlamış, kilidi çekmiş ve kutuyu sallamış. Ancak bütün çabalarına rağmen kutu açılmamış. Ayı şaşkınlıkla, “Bu küçücük kutu benden daha inatçı çıktı.” demiş.
Ayı gittikten sonra tilki gelmiş. Tilki kendine çok güvenirmiş. Kutuyu dikkatle incelemiş ve “Bu iş zekâ ister.” demiş. Kilidi sağa çevirmiş, sola çevirmiş, kutuya vurmuş. Fakat onun da bütün denemeleri başarısız olmuş. Sonunda tilki, “Demek ki ben de açamıyormuşum.” diyerek uzaklaşmış.
Fare kutunun başında tek başına kalmış. Bir süre düşündükten sonra acele etmeyi bırakmış. Kutuyu yeniden incelemeye başlamış. Bu kez yalnızca kapağa değil, kutunun her köşesine dikkatlice bakmış. Kutunun altında çok küçük semboller olduğunu fark etmiş. Semboller sırayla bir yaprak, bir fındık ve bir çam kozalağı şeklindeymiş.
Fare hemen kilide bakmış. Kilidin üzerinde de aynı sembollerin bulunduğunu görmüş. Ancak semboller karışık sıradaymış. Fare kendi kendine, “Belki de sırrı burada saklıdır.” demiş. Büyük bir sabırla sembolleri incelemiş. Sonra kilitteki şekilleri kutunun altındaki sıraya göre çevirmeye başlamış.
İlk sembolü çevirmiş. Hiçbir şey olmamış. İkinci sembolü dikkatle yerleştirmiş. Yine ses çıkmamış. Üçüncü sembolü de doğru konuma getirdiğinde kilitten küçük bir “çıt” sesi duyulmuş. Fare heyecanla geri çekilmiş. Kilit açılmıştı.
Fare yavaşça kapağı kaldırmış. Kutunun içinde altın ya da mücevher yokmuş. Bunun yerine küçük bir parşömen duruyormuş. Fare merakla yazıyı okumuş. Parşömende şu sözler yazılıymış:
“Güç birçok kapıyı zorlar fakat akıl ve sabır kapıları açar.”
Fare bu sözleri okuyunca gülümsemiş. O sırada tavşan, ayı ve tilki yeniden yanına gelmişler. Kutunun açıldığını görünce çok şaşırmışlar. Tavşan, “Bunu nasıl başardın?” diye sormuş. Fare, “Güç kullanmayı bıraktım. Dikkatle düşündüm ve sabrettim.” demiş.
Hayvanlar bu cevabı uzun süre düşünmüşler. O günden sonra ormanda karşılarına çıkan sorunları yalnızca kuvvetle çözmeye çalışmamışlar. Önce gözlem yapmış, sonra düşünmüş ve sabırlı davranmışlar. Küçük fare ise herkese önemli bir ders vermiş.
Çünkü bazı kilitler güçle değil, mantıkla açılırmış.
